Yukarı Mezopotamya havzasında yer alan Dicle Bölgesi kültür ve inanç turizmi açısından bünyesinde önemli bir tarihi ve kültürel miras barındırmaktadır. Bu özelliğiyle dünyadaki kültür turizmi merkezleriyle rekabet edebilecek özgünlükte bir yapıya sahiptir. Bölge Dicle Nehri’nin sunduğu doğal güzellikleri, yer altı ve yer üstü kaynaklarıyla da önemli eko-turizm ve doğa turizmi potansiyeli barındırmasıyla dikkat çekmektedir.

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hazırlanan Turizm Stratejisi 2023 kapsamında Turizm Gelişim Koridorları arasında bulunan İnanç Turizmi Koridoru Tarsus’tan başlayıp Gaziantep, Şanlıurfa ve Mardin yörelerini kapsamaktadır. Bölgenin turistik yapısına ve gelişimine büyük katkıda bulunacak olan bu proje ile Dicle Bölgesi’ne çok kısa sürede karayolu ve tren yoluyla geçiş yapılabilecek, Akdeniz’e gelen turistlerin kısa ve orta vadede bölgeye gelmeleri kolaylaştırılacaktır.

İnanç Turizmi Koridoru üzerinde Tarsus’tan Mardin’e kadar uzanan bölünmüş yol yapımını kapsayan bu proje inanç aksını güçlendireceği gibi Şanlıurfa’ya kadar ulaşan demiryolu bağlantısının Mardin’e, oradan bir koldan Diyarbakır’a, diğer bir koldan ise Siirt’te bağlanması inanç aksında ulaşımın çeşitlenmesini sağlayacaktır. Karayolu, havayolu ve demiryolu ile erişilebilirliğin daha kolay olacağı Dicle Bölgesi illerinin turizm ile beraberinde ticari olarak gelişimi de hızlanacaktır.  

Kültür Başkenti Olmaya Doğru: Mardin

Farklı dini inanış ve kültürleri bir arada bulunduran Mardin, hem restorasyon çalışmaları hem de kültürel ve sosyal faaliyetlerin etkisiyle Türkiye ve dünya çapında bir turizm merkezi haline geliyor. Mardin'de huzur ve güven ortamıyla son yıllarda turist sayısında büyük artış yaşanmış, her yıl ortalama 700 bin yerli yabancı turistin geldiği, geçen yıl ise 1 milyonun üstünde kişinin ziyaret ettiği şehirdeki otellerde doluk oranları sezonda yüzde 100’lere ulaşmıştır. Bir açık hava müzesi görünümünde olan tarihi kentte, “Mardin Kültürel Peyzaj Alanı” UNESCO Dünya Miras Listesi’ne önerilmektedir.

Turizm Stratejisi Eylem Planı 2007-2013 kapsamında Mardin’in de içinde yer aldığı Kültür Kentlerinde kültür turizmi canlandırılarak marka kültür kentlerinin oluşturulması yer almaktadır. Marka kent olarak seçilen illerde gerekli mimari düzenlemeler için kültürel varlıklar tespit edilerek önceliklerine göre restore dilecek ve kültürel varlıklara uygun fonksiyonlar kazandırılacak, özel bütçeleme çalışmaları yapılacak ve yerel fonlar geliştirilecektir. Bununla birlikte Marka Kültür Kentlerinde uluslararası standartlarda şehir müzeleri kurulacaktır. Bu illerin ayrıca altyapı ve üstyapı eksiklikleri giderilecek ve konaklama kapasiteleri geliştirilecektir.

Bölgesel Rekabet Edilebilirlik Operasyonel Programı kapsamında olan “Mardin Kültürel-Turizm Merkezi Projesi” ile Mardin ili özelinde kültür ve inanç turizminin canlandırılması ile sosyo-ekonomik iyileşme sağlanması ve neticesinde bölgesel rekabet edebilirliğin ve istihdam kapasitesinin arttırılması, bölgesel sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyleri arasındaki farkların azaltılması hedeflenmektedir. Eski Mardin’in turizm alt yapısının iyileştirilmesi ve Mardin için bir Turizm Tanıtım Planının geliştirilmesi ve uygulanmasıyla, turizm gelirlerinde artış sağlanması amaçlanmaktadır.

Tarihi Dönüşüm Projesi kapsamında Mardin kentinin sahip olduğu tarihi mirasın gün ışığına çıkarılıp korunması, kentin karakteristik özellikleri dışında sonradan inşa edilen eklenti ve yapıların tarihi dokudan ayıklanması, mevcut değerlerin korunmasına yönelik olarak projelendirme, iyileştirme ve tanıtım faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi yer almaktadır. Tüm bu çalışmaların ana hedefi turizmden tarıma, ekonomiden sanata kadar her alanda Mardin`i Avrupa’nın kültür başkenti yapmaktır.

Hasankeyf ve Alternatif Turizm Olanaklarıyla, Yükselen Şehir: Batman

Yıldan yıla yerli ve yabancı turist sayısındaki ve otellerdeki doluluk oranlarındaki artış Batman’ın turizm sektöründe yükselen bir değer haline geldiğini göstermektedir. GAP turu güzergâhında bulunan Hasankeyf Batman’ın en önemli turizm destinasyonudur. Tarihsel ve kültürel anlamda büyük önem arz eden ve Batman’ın ilçelerinden biri olan Hasankeyf Diyarbakır, Cizre şehirleri arasında önemli bir kara ve su yolu güzergâhındadır. Bulunduğu yer itibari ile savaşların olması ve ticaret yollarının buradan geçmesi bu tarihi kenti kültürlerin odak noktası haline getirmiştir.  

2002-2010 yıllarını kapsayan GAP Bölge Kalkınma Planı’nda kültür varlıklarının korunmasına yönelik atılan adımlar arasında Mardin Kenti’nin ve Hasankeyf’in Dünya Kültür Mirası Listesi’ne alınması hedeflenmiştir.

Ortaçağ dünyasının kültür, ticaret ve siyaset odaklarının bütünleştiği, ihtişamlı ve  gizemli bir antik kentti olan Hasankeyf, 13 Temmuz 2010 tarihinde kaya düşmesinin yarattığı tehlikeden dolayı turizme kapatılmıştır. Gerekli çalışmaların yapılmasının ardından 15 Nisan 2011 tarihinde antik kenttin kontrollü ve kısmi olarak tekrar turizme açılacağı düşünülmektedir. Yakın bir zamanda turizme tekrar açılması hedeflenen Hasankeyf için rehberlerin yetiştirilmesi, her noktaya bilgi içeren tabelaların yerleştirilmesi tasarlanmaktadır.

Kültür ve İnanç turizminin yanında Batman, akarsu ve sağlık turizmi açısından da son zamanlarda oldukça gelişmiştir. Sason Çayı, Mart ve Nisan aylarında rafting sporuna uygun hale gelmekte iken, Kozluk ilçesi termal turizm açısından güzel tesislere sahiptir.

Hasankeyf’in tekrar turizme açılması, Sason ve Kozluk’un sahip olduğu güzelliklerin tanınması yurt içinden ve yurt dışından gelen turist kafilelerini arttıracak, Bölge ekonomisine de canlılık getirecektir.

Zengin Tarihi ve Kültür Mirasıyla Kutlu Belde: Siirt

Siirt sahip olduğu kutsal yer ve yapılar itibari ile inanç turizminin ön plana çıktığı illerimizden biridir. Önemli türbe ve ziyaret yerlerine sahip olması nedeniyle yöre halkının ve diğer bölgelerden gelen ziyaretçilerin yoğun ilgisini çeken mekânlar her yıl binlerce turist tarafından ziyaret edilmektedir.

Siirt’in Aydınlar ilçesinde bulunan, Evliyalar Diyarı olarak bilinen Tillo; ilim ve irfanın buluştuğu kutsal bir beldedir. Tillo her dönem bölgenin en önemli kültür-eğitim merkezi, ilim ve irfan yurdu olmuştur. Dini bilimlerin yanında fen bilimleri eğitiminin verildiği medreselerinde büyük ilim adamları yetiştirilmiştir. Dünyaca ünlü Marifetname'nin yazarı olan İbrahim Hakkı Hazretlerinin ve Hocası İsmail Fakirullah Hazretlenin türbelerinin bulunduğu ilçede günümüzden asırlar önce yapılan, bilim ve astronomi yönünden büyük önem arz eden ışık sistemi oldukça ilgi çekmektedir. Ayrıca Tillo Kalesi (Kaletül Üstad, Üstadın Kalesi) dağlar arasından akan Dicle Nehri’ne ve Botan Vadisi’ne yüksekten bakan muhteşem bir manzaraya sahip olup burada gelen ziyaretçilerin piknik yaptıkları alanlar bulunmaktadır. Siirt yöresinde bulunan bir diğer ziyaret yeri olan Veysel KARANİ Hazretlerinin kabirleri ile Abdurrah- man Bin Avf Hazretlerinin makamı da ilgi çeken diğer kutsal yerlerdendir.

Siirt’in Dicle Nehri’nin kollarını oluşturan önemli akarsuları ve yöre halkınınyaz mevsimini geçirdikleri yaylaları doğal güzellikleriyle dikkat çekerken, spor kulüpleri tarafından da buralarda hazırlık kampları düzenlemektedir. Billoris ve Lif kaplıcaları ise Siirt’te sağlık turizmi açısından ilgi gören termal kaynaklardır.

İnanç ve Doğa Turizminin Yeni Adresi: Şırnak

Turistik açıdan önemli yapı ve mekânlar barındıran Şırnak, tarihi, kültürel ve doğal güzelliklere sahiptir. Bunca zaman süresince yeterli turistik altyapının bulunmaması ve turistik yatırımların yeterli olmaması nedeniyle turizm sektöründeki gelişme yeterli düzeyde olmamakta dolayısıyla mevcut potansiyel değerlendirilememektedir.

Turizm merkezlerinin başında Nuh Tufanı sonucu, Hz. Nuh Gemisinin konduğuna inanılan Cudi Dağı gelir. Cudi Dağında Hz.Nuh (A.S.) ın gemisine ait mıt denilen büyük çiviler ve tahta kalıntıları mevcuttur. Sadece Türkiye’de değil dünya çapında tanınan Hz. Nuh, Mem-u Zin’in türbeleri, İsmail Ebul–İz’in müzesi Şırnak’ın Cizre İlçesinde bulunmaktadır.

2002-2010 yıllarını kapsayan GAP Bölge Kalkınma Planı’nda ise kültür varlıklarının korunmasına yönelik adımlar atılmış, TRC3 Bölgesi illerinden Mardin ve Şırnak’ta bulunan kültürel değerlerin restorasyonun ve düzenlenmesinin yapılması hedeflenmiştir. Kültürel Mirası Geliştirme Programı kapsamında Şırnak’ta Cizre İnanç Parkı’nın Restorasyonu, el sanatlarına yönelik olarak da Şırnak El Sanatlarını Yaşatma ve Geliştirme Projeleri uygulanmıştır.

Şırnak sahip olduğu kültürel ve tarihi güzelliklerin yanında Besta Meryem Kaplıcaları, Hista Kaplıcaları, Dicle Nehri, Firheşin Yaylası gibi doğal güzellikleriyle de sağlık turizmi, akarsu turizmi ve doğa turizmi potansiyeliyle dikkat çekmektedir.